Wat doet een psycholoog? Die helpt je begrijpen waar je gedachten, gevoelens en gedrag vandaan komen en hoe je ze verandert als ze je in de weg zitten. Dat gebeurt samen: in gesprekken en met oefeningen die je ook thuis doet, volgens een behandelplan dat past bij jouw klachten en bij wat jij wilt (bron: Thuisarts). Meestal kom je bij een psycholoog terecht via je huisarts. Ben je 18 jaar of ouder en is er bij jou een psychische stoornis vastgesteld, dan valt de behandeling met een verwijzing onder de basisverzekering. Je betaalt wel eerst je eigen risico (bron: Zorginstituut Nederland).

Heb je nu direct hulp nodig? Bij acute nood bel je 112. Denk je aan zelfdoding? Bel dan 24/7 gratis en anoniem 113 of chat op 113.nl.

Wat doet een psycholoog in de behandeling?

Het eerste gesprek heet de intake. Je vertelt over je klachten en de psycholoog luistert naar wat je zelf vindt en wilt. Soms vul je een vragenlijst in. Als je wilt, neem je iemand mee die je goed kent (bron: Thuisarts).

Daarna stelt de psycholoog een behandelplan voor, dat jullie samen bespreken voordat je begint. In de gesprekken die volgen werk je aan je klachten en tussendoor doe je oefeningen in je dagelijks leven.

Bij een depressie noemt Thuisarts vier behandelingen die een psycholoog kan geven:

  • cognitieve gedragstherapie: je onderzoekt of sombere gedachten kloppen en leert ze vervangen;
  • gedragstherapie: je maakt een plan om weer dingen te gaan doen;
  • interpersoonlijke therapie: je werkt aan het contact met anderen, bijvoorbeeld na een verlies of een ruzie;
  • kortdurende psychodynamische therapie: je zoekt uit hoe patronen van vroeger je nu nog beïnvloeden.

Na ongeveer 14 gesprekken kun je bij een depressie volgens Thuisarts vaak weer zelf verder.

Basispsycholoog, gz-psycholoog en klinisch psycholoog

De titel psycholoog is in Nederland niet wettelijk beschermd. Iedereen mag zich zo noemen, ongeacht opleiding of werkervaring (bron: NIP). Daarom loont het om te kijken welke opleiding je behandelaar heeft. Het BIG-register zet de drie niveaus naast elkaar (bron: BIG-register):

  • basispsycholoog: een afgeronde universitaire opleiding psychologie, bachelor en master samen vier jaar;
  • gz-psycholoog: die master plus een postmasteropleiding van twee jaar tot gezondheidszorgpsycholoog;
  • klinisch psycholoog: een gz-psycholoog die daarna nog een universitaire opleiding van vier jaar heeft gedaan.

Een basispsycholoog heeft geen BIG-registratie nodig om aan het werk te gaan. Een gz-psycholoog wel: die staat in het BIG-register, net als een klinisch psycholoog. De beroepsvereniging NIP geeft daarnaast het merk Psycholoog NIP aan leden met een masterdiploma psychologie.

Wanneer je bij een psycholoog terechtkomt

Met psychische klachten ga je eerst naar je huisarts. Jullie bespreken samen welke klachten je hebt, hoeveel last je ervan hebt en welke hulp het beste past. Zijn de klachten niet heel ernstig, dan helpen de huisarts en de praktijkondersteuner ggz je in de praktijk zelf (bron: Thuisarts).

Heb je meer hulp nodig, dan stuurt de huisarts je door naar de geestelijke gezondheidszorg. Een psycholoog helpt volgens Thuisarts bij psychische klachten die je nog niet lang hebt, bijvoorbeeld korter dan zes maanden. Naast een psycholoog kun je in de ggz ook bij een psychotherapeut of psychiater terechtkomen (bron: Thuisarts). Welke psychische hulp past, beslis je samen met je huisarts. Na de verwijzing is er vaak een wachttijd, lees wat je kunt doen terwijl je op ggz-hulp wacht.

Het verschil tussen een psycholoog en een psychiater

Een psychiater is een arts. Die helpt bij ernstige psychische klachten, onderzoekt of je een psychische ziekte hebt en schrijft soms medicijnen voor. De behandeling bij een psychiater duurt vaak lang, maanden of jaren (bron: Thuisarts). Een psycholoog werkt met gesprekken en oefeningen. Medicijnen krijg je van de huisarts of de psychiater. Helpt de therapie bij de psycholoog niet genoeg, dan bespreek je dat met je psycholoog of huisarts. Samen kijken jullie of je medicijnen nodig hebt of een gesprek met een psychiater (bron: Thuisarts). Werken er meerdere hulpverleners met je, dan kan een casemanager de zorg op elkaar afstemmen.

Wat een psycholoog kost

Gesprekken bij je huisarts en de praktijkondersteuner zijn huisartsenzorg. Daarvoor betaal je geen eigen risico. Behandeling door een psycholoog in de ggz valt wel onder het eigen risico. In 2026 betaal je de eerste € 385 aan zorgkosten zelf als je 18 jaar of ouder bent (bron: Rijksoverheid, 2026). Voor 2027 staat een verhoging naar € 400 in de begroting (bron: Rijksoverheid, Prinsjesdag, stand oktober 2026).

De basisverzekering vergoedt behandeling in de ggz alleen als er een psychische stoornis is vastgesteld en je een verwijzing hebt. Problemen met werk, een burn-out of relatieproblemen zonder stoornis vallen erbuiten (bron: Zorginstituut Nederland). Meer over vergoeding, bijvoorbeeld bij een psycholoog zonder contract met je verzekeraar, lees je op de pagina over vergoeding van psychische hulp.

Veelgestelde vragen over de psycholoog

Heb ik een verwijzing nodig voor een psycholoog?

Voor vergoeding uit de basisverzekering heb je een verwijzing nodig, meestal van je huisarts (bron: Zorginstituut Nederland). Begin daarom bij de huisarts. Die bekijkt met jou of de praktijk je zelf kan helpen of dat een psycholoog beter past.

Kan ik van psycholoog wisselen als het niet klikt?

Ja. Zeg het tegen je psycholoog als het niet klikt of als je je niet beter voelt. Samen beslissen jullie of de behandeling anders kan (bron: Thuisarts). Lukt dat niet, bespreek dan met je huisarts of een andere behandelaar beter past.