spring naar de inhoud spring naar de navigatie

Wat is psychoanalyse

Historisch perspectief

Psychoanalyse is onlosmakelijk verbonden met Sigmund Freud, die de grondlegger is van de theorie en praktijk van de psychoanalyse. Freud heeft gedurende zijn werkzame leven belangrijke ontwikkelingen doorgemaakt, waarover veel zeer toegankelijke literatuur is verschenen. We beperken ons hier tot de meeste recente ontwikkelingen en daarom wordt volstaan met een verwijzing naar de historische achtergronden van de psychoanalyse: H.P.M. Stroeken, Freud in Nederland – een eeuw psychoanalyse (1997), A. Stufkens (red.), Andere kamers in het huis van Freud (1997), F. Schalkwijk (2006), Dit is psychoanalyse.

Recente ontwikkelingen

De psychoanalyse omvat vandaag de dag verschillende deeltheorieën over normaliteit, pathologie en behandeling. De gemeenschappelijk kern in dit gedachtegoed is de aanname dat een groot deel van onze psychische processen onbewust verlopen en dat psychische klachten en problemen verholpen worden door de inhoud van die onbewuste psychische processen te onderzoeken en te integreren in het bewuste denken. In meer klassieke theorieën wordt verondersteld dat onbewuste conflicten de oorzaak zijn van klachten en problemen. In modernere theorieën wordt de nadruk gelegd op tekorten of scheefgroei in de vroegkinderlijke ontwikkeling. Recente theorievorming schenkt aandacht aan de vroege hechtingsrelatie tussen ouder en kind die o.a. van invloed is op het vermogen om te mentaliseren en te reflecteren. Ook is er in de psychoanalytische theorie en praktijk aandacht voor neurowetenschappelijke inzichten in de werking van het brein en de effecten daarvan op het psychisch functioneren en aanknopingspunten voor de behandeling. Dit laatste terrein is nog sterk in opkomst.

De behandeling

De psychoanalyse gaat ervan uit dat het bewust worden van onbewuste psychische processen bijdraagt aan het verhelpen van klachten en problemen. Door het bewustwordingsproces leren we met pijnlijke gevoelens en herinneringen omgaan, weten we beter wie we zijn, wat onze behoeften en verlangens zijn en hoe we beter voor onszelf kunnen zorgen. Door een psychoanalyse verwierf men een gevoel van authenticiteit en identiteit.

Het bewust worden van wat er in ons leeft, wordt bereikt door de setting (een intensieve, langer durende behandeling), door de vrije associatie (de analysant zegt zo vrij mogelijk wat er in hem/haar omgaat), door het analyseren van de weerstand en door analyseren van de overdracht en tegenoverdracht (hoe de cliënt en de analyticus zich tot elkaar verhouden).

De analyticus is in dit bewustwordingsproces geen gids die de weg weet, maar wel iemand met veel terreinkennis en ervaring met moeilijk begaanbare gebieden.


Bibliotheek
NVPA / NPG